Văn học nghệ thuật đồng hành với quê hương, đất nước

Các văn nghệ sĩ Bắc Ninh trong Ngày thơ Việt Nam tại Văn Miếu Quốc Tử Giám (thành phố Hà Nội).

Ngày thơ Việt Nam tỉnh Bắc Ninh lần thứ XVI năm nay với ý nghĩa tiếp tục khẳng định thơ đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống, trong học tập, trong lao động, trong chiến đấu; đó là sự độc đáo rất riêng của thơ trong văn hóa Việt Nam. Ngàn xưa, từ thế kỷ XI đến XX, trong khoa cử Nho giáo, các kỳ thi Hương, thi Hội đều có đề bài về thơ và sáng tác thơ, từ đó đào tạo biết bao thi nhân nổi tiếng cho nước nhà như: Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Gia Thiều, Nguyễn Đăng Đạo, Huyền Quang, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, Đặng Trần Côn, Nguyễn Công Trứ, Cao Bá Quát, Nguyễn Khuyến, Nguyễn Đình Chiểu... Hiện nay, học sinh từ tiểu học đến trung học, đại học, cấp lớp nào cũng học thơ. Chưa có một nước nào trên thế giới mọi người được học thơ nhiều như thế! Và, độc đáo nhất của thơ Việt Nam chính là có được một thể thơ lục bát. Độc đáo ở chỗ nó dễ làm, sống từ rất lâu trong dân gian, với nhiều vần thơ bất hủ lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Kho tàng ca dao tục ngữ Việt Nam đang lưu trữ hàng trăm ngàn câu thơ lục bát tuyệt vời và độc đáo như thế. Lục bát còn đặc biệt ở chỗ có thể viết thơ thành trường thi dài bất tận. Có người viết hàng ngàn câu như Nguyễn Du, có người tham vọng dịch Kinh sách Phật Giáo ra thể lục bát... Thơ lục bát lại được dùng để hát theo hàng ngàn làn điệu dân ca khắp ba miền trung nam bắc từ ru, vè, hò, lý... đến tuồng, chèo, quan họ, ca trù, chầu văn... Và như thế, tại Việt Nam thơ gắn liền với ca hát, gọi “thi ca” là thế. Trong lao động, thơ Việt Nam kết tinh thành nhiều tác phẩm văn học dân gian tuyệt tác. Những bài hát ví phường vải, ví phường cấy, hò tát nước, hò kéo gỗ, hò chèo thuyền, hò kéo lưới, dân ca quan họ thắm đậm tình người... chứng tỏ thơ như đã thấm vào máu thịt của người lao động vậy. Trong chiến đấu, thơ Việt Nam lại cũng đóng vai trò rất lớn: từ bài thơ “thần” của Lý Thường Kiệt đến những bài thơ yêu nước của Trần Quang Khải, Trần Quốc Tuấn, Phạm Ngũ Lão, rồi thơ động viên tinh thần chiến đấu của Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Hồ Chí Minh, Hoàng Văn Thụ... Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày bị tù đày ở nhà tù Tưởng Giới Thạch, bằng những vần thơ “thép” được kẻ thù nể trọng. Độc đáo đến mức có những chiến sĩ ra trước pháp trường vẫn thản nhiên đọc thơ như Cao Bá Quát, Mai Xuân Thưởng. Dùng thơ để tỏ khí tiết, chắc chỉ có người dân Việt Nam thành thạo từ xưa. Thơ làm cho tâm hồn con người ta bay bổng thanh cao, hướng thượng.

Thơ còn là thú chơi tao nhã của người Việt Nam. Trước mỗi cảnh đẹp, một di tích, một hang động, một danh lam thắng cảnh để có thể tức cảnh thành thơ. Mỗi một hoàn cảnh, một thời khắc của thiên nhiên, sinh hoạt đời sống thường nhật, các trạng thái tình cảm của con người Việt Nam đều được thi vị hóa bằng thơ. Mỗi tấc đất, bờ tre, gốc lúa đã hiển nhiên đi vào thơ ca với những nét bình dị, đáng yêu. Thơ ca còn làm đẹp những trang sử vàng của dân tộc.

Ngày Thơ Việt Nam tại tỉnh Bắc Ninh lần thứ XVI năm nay được tổ chức với chủ đề “Văn học Nghệ thuật đồng hành cùng quê hương, đất nước” gắn với khai bút, khai hội có ý nghĩa hết sức quan trọng kỷ niệm 88 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam; 50 năm cuộc tổng tiến công mùa xuân Tết Mậu Thân năm 1968; kỷ niệm 60 năm Bác Hồ về thăm tỉnh Bắc Ninh 4 lần vào năm 1958: Tháng 7/1958 Bác về dự Hội nghị sản xuất của tỉnh; ngày 20/8/1958 Bác về thăm công trường Bắc Hưng Hải; tháng 10/1958 Bác về thăm công trình thủy lợi Bắc Ninh- Hưng Yên; tháng 12/1958 Bác về thăm động viên khen ngợi cán bộ, công nhân đổ bê tông tại cổng “Xuân Quan”, công trình thủy lợi Bắc Ninh- Hưng Yên. Cùng với các sự kiện đó, tỉnh Bắc Ninh còn vinh dự, tự hào kỷ niệm 110 năm ngày sinh của nhà cách mạng tiền bối lỗi lạc Ngô Gia Tự vào cuối năm và hướng tới kỷ niệm 50 năm Bác Hồ gửi thư khen thiếu nhi Phú Mẫn ngày 19/5/1969, lá thư cuối cùng của Bác lúc sinh thời gửi cho thiếu nhi Việt Nam... Văn nghệ sĩ Bắc Ninh thật tự hào và tiếp tục khẳng định vị thế của giới văn nghệ sĩ Bắc Ninh trong các chặng đường cách mạng của đất nước, của tỉnh đã lao động không mệt mỏi, sáng tạo nhiều công trình VHNT góp phần xây dựng đời sống, môi trường văn hóa lành mạnh, góp sức cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân trong tỉnh dựng xây tỉnh Bắc Ninh giàu đẹp, phát triển, đóng góp thành tựu chung với sự phát triển hội nhập của đất nước Việt Nam trong tiến trình Công nghiệp hóa- Hiện đại hóa.